Özkonak Yeraltı Şehri, Türkiye'nin İç Anadolu bölgesinde, Nevşehir İli'nin Avanos ilçesinin yaklaşık 14 km kuzeydoğusunda, İdis Dağı'nın kuzey yamaçlarına inşa edilmiş antik bir şehirdir. Şehir, ignimbiritler içerisinde oyulmuş olan şehir birçok katmandan oluşur. Oyulmuş her oda, kuşatmalar sırasında şehir mühürlendiğinde ek borularla sağlanan havalandırmaya sahipti.
Özkonak Yeraltı Şehri'nin tam yaşı bilinmemekle birlikte, antik çağlardan önceye dayanmaktadır. Ancak, salonlarında yer alan endüstriyel sistemler şaşırtıcı derecede gelişmiş görünmektedir, özellikle her girişin üzerinde bulunan sıcak yağ delikleri, ortaçağ dönemi özelliklerini andırmaktadır.
1972 yılında, mahsullerine verdiği suyun gizemli bir şekilde yere doğru aktığını fark eden bir çiftçi tarafından keşfedilen Özkonak, bölgede bulunan üç geniş yeraltı sığınağından (Kaymaklı ve Derinkuyu dahil) biri olarak bulunmuştur. Her bir şehir, şok edici derecede sofistike bir havalandırma ve su sistemi ile birbirine bağlı çoklu, üst üste yığılmış odalardan oluşan seviyelere sahiptir. Ancak, Özkonak iki önemli yönden diğer şehirlerinden farklıdır.
Özkonak’ın on katmanında, her seviyenin bir üstü veya altıyla iletişim kurabilmesi için kaba bir iletişim sistemi kurulmuştur, bu özellik şehre özgüdür. Ayrıca şehre özgü olan bir diğer özellik ise, şehrin girişlerinin hemen üzerinde bulunan ve saldıran güçlere sıcak yağ dökmek için kullanılabilecek deliklerdir.
Özkonak’ın on katmanının dördü halka açıktır, böylece ziyaretçiler yeraltı yaşamının nasıl olduğunu deneyimleyebilirler.